- Η Παναΐα Σουμελά -

Ποντιακά : Η Παναΐα Σουμελά Την Πόλ’ οντας επαίρνανε Ορντού και Τραπεζούνταν οι ξέν’ σεΐρ ετέρνανε ανθρώπ’ πως μαχαιρούνταν  Η Παναΐα Σουμελά α’σά ψηλά ετέρ’νεν ατά ντο (γ)ίνταν χαμελά η ψ’ή ατς ξάϊ ’κ’εθέλ’νεν. Η Τραπεζούντα σίτα κλαίει κλαινίζ’ όλον τον τόπον η Παναΐα μοιρολογά και σείεται ο Πόντον. Τη Παναΐας Σουμελάς τ’ομμάτια εδακρύαν, Ματσούκα μ’ άλλο μη γελάς σα χώματα σ’ εξύαν. Τα δάκρα όθεν ξύουνταν ν’αϊλί σ’εείν’ τον τόπον, λιθάρια αν’είν’ θα σκίουνταν ’κί χλωρανθίζ’ κλαδόπον. Τσιμένια εξεράθανε ποτάμια ετσουρώθαν, τα γούμια όλια εχάθανε λιθάρια εγομώθαν. Τα ράχια όλια ερήμωσαν σου Πόντου σα παρχάρια, Άλλο σ’ατά ’κ’εχόρεψαν Ρωμαίϊκα παλληκάρια. Θέε μ’ ! δόσ’μας την δύναμην το νούν’εμουν μη χάνωμε και τ’εμετέρ’ ντο έσυραν καμμίαν μ’ανασπάλωμε. Από το βιβλίο μου : Ο Πόντον ο μοναχογιόν                     Copyright© 2004

Ερμηνεία : Η Παναγιά η Σουμελά  Την Πόλη όταν αλώνανε ορντού και Τραπεζούντα ανθρώπους  μαχαιρώνανε και ξένοι ευχαριστιούνταν. Η Παναγιά  η Σουμελά από ψηλά κοιτούσε, ό,τι γινόταν χαμηλά Αυτή δε συγχωρούσε.  Η Τραπεζούντα όταν κλαίει κλαίει όλος ο τόπος,  η Παναγιά μοιρολογεί και σειέται ο Πόντος όλος. Της Παναγίας Σουμελά τα μάτια της, δακρύσαν, Ματσούκα άλλο μη γελάς στο χώμα σου, κυλήσαν. Τα δάκρυα όπου χύνονται αλί σ’αυτόν τον  τόπο, πέτρες αν είναι, σχίζονται ξηραίνεται το χόρτο. Το χόρτο εξηράθηκε ποτάμια εστερέψαν, η άμμος όλη χάθηκε οι πέτρες τ’αγριέψαν. Ραχούλες όλες ερήμωσαν στου Πόντου τα "παρχάρια", άλλο σ’αυτά δε χόρεψαν Πόντια παλληκάρια. Θεέ ! δώσε μας δύναμη τη μνήμη μας μη χάσουμε, κι’αυτά  που’πάθαν Πόντιοι ποτέ να μην ξεχάσουμε.                                      Ο Μεσαρέτες

-Το λιθάρ’ το ζαρωτόν-

Ποντιακά : -Το λιθάρ’ το ζαρωτόν-                    ₪ Τα λιθάρια και πλιθία είν’ χοχόλια  σα κεπία, όντας  είν’ ταουτεμένα απ’αδά και εκεί σπαρμένα. Άμα ! Ντώσ’ εσύ ωτίν σ’ατά ντο λέν’ οι γνωστικοί και γράφ’νε τα γραμμένα : " Έναν ζαρωτόν λιθάρ’ μ’έναν  άλλο ζαρωτόν, αν  ι(γ)εύ’νε  σο τουβάρ’ χτίζ’νε  οσπίτ’ αρχοντικόν ".                    ₪ Από το βιβλίο μου : Ποντιακοί Στοχασμοί   Δαρμενείας - Μασχαρείας - Τραγωδίας                   Copyright© 2006

Ερμηνεία : - Το λιθάρι το στραβό -                     ₪ Σκόρπιες πέτρες μεσ’ στους κήπους είν’ σκουπίδια όλο ρύπους, όταν είναι πεταμένα απ’εδώ κ’εκεί σπαρμένα. Όμως ! Δώσε λιγάκι προσοχή σ’αυτά που λένε οι σοφοί και γράφουν τα γραμμένα : " Ένας λίθος που’ναι στραβός μ’έναν άλλο, επίσης στραβό, αν ταιριάξουν και στηθούν κτίζουν σπίτι αρχοντικό "                      ₪                                 Ο Μεσαρέτες

-ΠΟΝΤΟΣ- Δάκρυ ψυχής…

  

-ΠΟΝΤΟΣ-         Δάκρυ ψυχής… Συνοπτική ιστορική αναδρομή του  Ποντιακού  Ελληνισμού από την Μυθολογία ως σήμερα γραμμένη απλά σε 17 μικρά κεφάλαια. Κεφάλαιο 6                                                                         - ΟΙ ΚΟΜΝΗΝΟΙ ˝ ΟΙ ΑΕΤΟΙ ˝ - Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑΣ Στις 13 Απριλίου το 1204 έγινε η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους. Τότε διασπάστηκε το Βυζάντιο και ιδρύθηκαν οι Αυτοκρατορίες׃ ˝ Τραπεζούντας ˝ και ˝ Νίκαιας ˝ που εκπροσωπούσαν την Ανατολική και Δυτική Μ.Ασία αντίστοιχα και το ˝Δεσποτάτο της Ηπείρου˝ που εκπροσωπούσε τα Βαλκάνια. Η Αυτοκρατορία Τραπεζούντας ιδρύθηκε από τ’αδέλφια Αλέξιο Α΄ και Δαβίδ Α΄ Κομνηνό. Ήταν εγγονοί του Ανδρόνικου Α΄ Αυτοκράτορα του Βυζαντίου (1183-1185). Ο Αλέξιος Α΄ ανέλαβε το ανατολικό τμήμα του Πόντου και ο Δαβίδ το δυτικό. Ακολούθησαν με την σειρά οι εξής Αυτοκράτορες ׃ 1-Αλέξιος ο Κομνηνός (1204-1222), 2-Ανδρόνικος Α΄ ο ˝ Γίδων ή Γίδος ˝( 1222-1235 ), 3-Ιωάννης Α΄ ο ˝Αξούχος˝ (1235-1238,1241), 4-Μανουήλ Α΄ ο Μέγας Κομνηνός (1238, 1241-1263 ), 5-Ανδρόνικος Β΄( 1263-1266 ), 6-Γεώργιος Α΄( 1266-1280 ) 7-Ιωάννης Β΄ ( 1280–1284 ) και ( 1285-1297 ), 8-Θεοδώρα η Αυγούστα (1284-1285 ) 9-Αλέξιος Β΄( 1297-1330 ), 10-Ανδρόνικος Γ΄( 1330-1332 ), 11- Μανουήλ Β΄( 1332 ),12-Βασίλειος Α΄( 1332-1340 ),13-Ειρήνη η Παλαιολογίνα (1340-1341), 14-Άννα η Κομνηνή (1341-1342), 15-Ιωάννης Γ΄ ο Κομνηνός(1342-1344),16-Μιχαήλ Α(1341) και (1344-1349),17-Αλέξιος Γ΄ ο Μέγας Κομνηνός(1349-1390),18-Μανουήλ Γ(1390-1417),19-Αλέξιος Δ (1417-1429,1446 ),20-Ιωάννης Δ΄ο˝Καλοϊωάννης (1429,1446-1458), 21-Δαβίδ Β΄ ο Μέγας Κομνηνός(1458-1461). Επί του τελευταίου αυτού Αυτοκράτορα κυριεύτηκε η Τραπεζούντα από τον Μωάμεθ Β΄ στις 15 Αυγούστου 1461. Η Αυτοκρατορία Νίκαιας κάλυπτε την Δυτική Μ. Ασία. Ως εκπρόσωπός της, ο Θεόδωρος Λάσκαρης, πρόλαβε και χρίστηκε αυτοκράτορας της Ανατολικής Ρωμαїκής Αυτοκρατορίας, όταν έμπαιναν οι Λατίνοι στην Κωνσταντινούπολη. Οι Αυτοκρατορίες Τραπεζούντας και Νίκαιας είχαν συνεχείς διαμάχες μεταξύ τους για τη μελλοντική διεκδίκηση της εξουσίας ως οι νόμιμοι εκπρόσωποι του Βυζαντίου. Έτσι η Αυτοκρατορία Τραπεζούντας, ενώ αρχικά έφτασε στα δυτικά ως την Νικομήδεια, μετά την ήττα του Δαβίδ από τον Λάσκαρη, στον πόλεμο της Ηράκλειας (1205) περιορίστηκε στη Σινώπη. Το 1261 δολοφονείται ο τελευταίος Λάσκαρης (ανήλικος) και αναλαμβάνουν την εξουσία οι Παλαιολόγοι με τον Μιχαήλ Η΄. Συγχρόνως έχουμε την κατάλυση της Λατινικής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη και την ανασύστασή της από τη δυναστεία των Παλαιολόγων της Νίκαιας. Οι Κομνηνοί τότε κατάφεραν να διατηρήσουν την αυτονομία της Αυτοκρατορίας Τραπεζούντας. Πρωτεύουσά της, η ομώνυμη πόλη και έμβλημα ο μονοκέφαλος αετός που ήταν έμβλημα της Σινώπης (4º αι.π.Χ.), σύμβολο δύναμης και εξουσίας. Οι Κομνηνοί κατόρθωσαν να επεκτείνουν τα όρια του κράτους του Πόντου και με σκληρούς συνεχείς αγώνες ώθησαν στην εξάπλωση του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, διατηρώντας παράλληλα, την ασφάλεια του κράτους, από επιδρομές βαρβάρων επί 257 χρόνια. Το 1430 οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη και το 1453 την Κωνσταντινούπολη. Ο λαός του Πόντου, συνηθισμένος να αγωνίζεται μόνος του επί αιώνες ενάντια σε ποικίλους εχθρούς, δε λύγισε εύκολα. 31 χρόνια από την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης και 8 χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, χρειάστηκαν οι Τούρκοι για να κάμψουν τον ηρωισμό των Ποντίων. Προηγουμένως ο Αυτοκράτορας της Τραπεζούντας Ιωάννης Δ΄ Κομνηνός, ο ˝ Καλοϊωάννης ˝ (1429-1458), προσπάθησε να οργανώσει μια συμμαχία με εκπροσώπους, Γεωργίας, Μιγγρελίας, χωρίς αποτέλεσμα, γιατί πέθανε (1458). Ο αδελφός και διάδοχός του, Δαβίδ Κομνηνός στράφηκε στη Δύση και ζήτησε βοήθεια από τον Πάπα Πίο Β´ για μια Σταυροφορία κατά των Τούρκων χωρίς αποτέλεσμα. Στις 15 Αυγούστου 1461, κατόπιν δραματικών διαπραγματεύσεων, ο τελευταίος Έλληνας Αυτοκράτορας, Δαβίδ Β΄ο Κομνηνός παρέδωσε την πόλη ˝δια συνθήκης˝. Σπουδαίο γεγονός της ελληνικής ιστορίας αποτελεί η διατήρηση του ελεύθερου Πόντου για 257 χρόνια, έχοντας γύρω του, τόσους πολλούς εχθρούς. Εκεί, στα κάστρα της Τραπεζούντας τελικά, έδυσε ο φωτεινός αστέρας της Ανατολής το τελευταίο προπύργιο του απόδημου Ελληνισμού. Οι Τούρκοι δε σεβάστηκαν τη "συνθήκη παράδοσης". Με διώξεις, σφαγές, λεηλασίες, καταστροφές, αρπαγές νέων και με αποκεφαλισμό όλης της οικογένειας και του αυτοκράτορα Δαβίδ , επιτάχυναν και ολοκλήρωσαν μια φάση της αιμοσταγούς ιστορίας τους. Από το βιβλίο μου : Πόντος ο Ελληνικός                                                                         Ο Μεσαρέτες       Ηρώων-Αγίων και Φιλοσόφων γη                 Copyright© 2004