19 Μάη -Χαμονή-

19 Μάη

ημέρα μνήμης και θύμησης

για τον Ποντιακό Ελληνισμό.

-Χαμονή-

Ποντιακά : Παλαιά χρονίας έφυγαν καινούρχα γιανασεύ’νε οι παλαιοί ντο έλεγαν σα τωρισ’νά ιγεύ’νε. Μονάχος άμα ταλασεύ’ς μ’έναν φορτίον χώραν όσον και δύναμην να έ’εις θα θέκν’εσε σο χώμαν. Την Πόλ’ όντες επαίρνανε, Ορντού και Τραπεζούνταν οι ξέν’σεΐρ ετέρνανε ανθρώπ’πως μαχαιρούνταν. Εταουτεύταν τ’εμετέρ’ επέραν τα ραχία, α’σόν εχτρόν κυνηγημέν’ άμον Θεού… πουλία. Ο Αε Σάββας σιγοκλαίει, στενάζ’ ο Βαζελώνας, Αέρτς, ΑΓιάννες, Αε Βασίλτς, ψάλ’νε Θεού κανόνας. Τα Σούρμενα τα έμορφα με τη τρανοψαλτάδες, ψάλ’νε το «Κύρ’ ελέησον» εντάμαν με ποπάδες. Η Κερασούντα κρυφοκλαίει, η λεφτοκαρομάνα, τα λεφτοκάρια επέμ’νανε ασώρευτα σ’ορμάνια. Σαμψούντα θαλασσόνυφε και θαλασσοδερμέν’τζα, εστά να κλαίς, ’κ’ιγεύ’ σ’εσέν’, να φαίνεσαι κλαμέν’τζα. Ραχόπα, μη συρίζετεν, ποτάμια, μη βοάτεν, τη χαμονήν τ’εμέτερον τούλα μοιρολο(γ)άτεν. Οι Πόντιοι ντο έσυραν   Θεέ μ’ σ’ατά τα χρόνια, νέ το χαρτίν, νέ το μελάν’ εφτάν’ να γράφκουν όλια. Από το βιβλίο μου : Ποντιακοί Στοχασμοί   Δaρμενείας - Μασχαρείας - Τραγωδίας                     Copyright© 2006

Ερμηνεία : Χρόνια παλιά σαν πέρασαν καινούργια πλησιάζουν, Άκου οι παλιοί τι έλεγαν που σήμερα ταιριάζουν. Όταν μαλώνεις μόνος σου, μ’ολόκληρη παρέα, ας έχεις δίκιο – δύναμη θα ηττηθείς μοιραία. Την ΠΟΛΗ όταν αλώνανε, Ορντού και Τραπεζούντα οι ξένοι καμαρώνανε σφαγιασμό θρηνούντα. Σκορπίσανε οι Πόντιοι στα άγρια βουνά, κυνηγημένοι απ’ τον εχθρό σαν του Θεού … πουλιά. Ο Άγιος Σάββας κλαίει σιγά, στενάζει ο Βαζελώνας, ΑηΓιώργης, ΑηΓιάννης, ΑηΒασίλειος, ψέλνουν Θεού κανόνας. Τα Σούρμενα τα όμορφα με τους καλούς ψαλτάδες, ψέλνουν το «Κύριε ελέησον» μαζί με τους παπάδες. Η Κερασούντα κλαίει κρυφά αυτή η φουντουκομάνα, οι φουντουκιές αμάζευτες μείνανε στα λαγκάδια. Σαμψούντα θαλασσόνυφη και θαλασσοδερμένη, δε σε ταιριάζει εσένανε να φαίνεσαι κλαμένη. Ραχούλες μη σφυρίζετε, ποτάμια μη βρυχάστε, για το χαμό μας ήρεμα εσείς μοιρολογάτε. Οι Πόντιοι που τράβηξαν Θεέ μου σ’αυτά τα χρόνια δε φτάνει μελάνι και χαρτί για να γραφούνε όλα.                                           Μεσαρέτες

19 Μάη -Άγρεν αέρα εφύσεξεν-

19 Μάη

ημέρα μνήμης και θύμησης

για τον Ποντιακό Ελληνισμό.

Ποντιακά : -Άγρεν αέρα εφύσεξεν- Όλια τα ράχια ερήμωσαν σου Πόντου σα παρχάρια, άλλο σ’ατά ’κ’εχόρεψαν Ρωμέικα παλληκάρια. *’Ξεράθαν τα χορτάρια ’μουν τ’άθα’μουν εμαρέθαν, ερούξεν δείσα άγρεσα και ούλια ’καπατεύταν. *-Πεγάδια π’ετραγώδ’νετεν χορταρασκεπασμένα ντό τρέχετεν λυπητερά και είστεν πικραμένα; * -Κλαίμε ντο ορφανίγαμε και εχάθεν η χαρά μουν, κορτσόπα άλλο ’κ’έρχουνταν να πίνε α’σά νερά μουν. *- Τσοπάνε μ’ το γαβάλι σου ντό λέει μοιρολογίας ; γιατί τραγωδεί θλιβερά τ’έμορφον η λαλία σ’ ; *- Κλαίω ντ’εδέβεν η άνοιξη κι’ερούξαν τα φυλλόπα, και άλλο ’κί θα χαίρουμαι και με τα προατόπα. *Συρίζ’ αγέρας, βρέχ, βροντά έξ’ νύχτα και σκοτία τα φύλλα ρούζ’νε κίτρινα και κλαίγ’νε τα κλαδία. *-Φύλλα ντό κιτρινίζετεν και ρούζετ’ έναν έναν ; δεντρά αφίνετεν γδυτά και παραπονεμένα. *Γιατί πουλόπα’κί χαίρουστιν κι’άλλο ’κί κελαιδείτεν ; ντ’αφίνετεν και φεύετεν κι’οπίσ’ πα ’κί τερείτεν ; *-Άγρεν αέρα εφύσεξεν αδά άλλο ’κί ζούμε, πάμε όθεν έν’ η άνοιξη, δεντρά όθεν ανθούνε. *Μοθόπωρε  ντό έρχεσαι σ’εμάς αδά σα χρόνια και φυγαδεύ’ς την άνοιξιν και φέρτς τα κρύα χιόνια ; *-Εγώ κι’αν φέρω χειμωγκόν κι’αν φέρω άγρα χιόνια, θα έρται ξαν’ η άνοιξη, θ’έρχουν χελιδόνια. *Παραδοσιακά (Ο πλούτος μας, η κληρονομιά μας)

Ερμηνεία : -Άγριος αέρας φύσηξε- Ραχούλες όλες ερήμωσαν στου Πόντου τα "παρχάρια" άλλο σ’αυτά  δε χόρεψαν Ποντίων παλληκάρια. Τα χόρτα ξεραθήκανε, λουλούδια μαραθήκαν, ομίχλη έπεσε παντού, τα πάντα σκεπαστήκαν. -Πηγάδια τραγουδούσατε με χόρτα σκεπασμένα τώρα γιατί λυπητερά τρέχετε πικραμένα ; -Κλαίμε που ορφανέψαμε και χάθηκε η χαρά μας, τα νιάτα άλλο δεν θα ’ρθουν να πιούν απ’ τα νερά μας. -Τσοπάνη η φλογέρα σου γιατί μοιρολογάει ; γιατί η γλυκιά σου η λαλιά θλιμμένα τραγουδάει ; -Κλαίω που φεύγει η άνοιξη και πέφτουν φιλαράκια, άλλο πια δε θα χαρώ και με τα προβατάκια. Σφυρίζει αέρας, βρέχει ,βροντά, έξω βαριά σκοτάδια, τα φύλλα πέφτουν κίτρινα και κλαίν’ τα παρακλάδια. -Φύλλα τι κιτρινίζετε και πέφτετε ένα-ένα ; τα δένδρα αφήνετε γυμνά και παραπονεμένα. Γιατί πουλιά δε χαίρεστε κι’άλλο δεν κελαηδάτε ; γιατί όλα τ’αφήνετε και πίσω δεν κοιτάτε ; -Άγριος αέρας φύσηξε εδώ άλλο δε ζούμε, πάμε όπου είναι η άνοιξη τα δέντρα όπου ανθούνε. Φθινόπωρε ! τι έρχεσαι σ’εμάς αυτά τα χρόνια ; διώχνεις πανώρια άνοιξη και φέρνεις κρύα χιόνια. -Εγώ κι’αν φέρω τον χιονιά κι’αν φέρω άγρια χιόνια πάλι θα ’ρθει η άνοιξη θα ’ρθουν τα χελιδόνια.                                       Μεσαρέτες     ("παρχάρια" = ορεινές εξοχές)

-Ένας σωστός πολιτικός-

Ποντιακά : Ένας σωστός πολιτικός ευτάει σωστόν δουλείαν, άν ’κ’έν’ σε ούλτς αγαπητός έτερον… ιστορίαν. Έναν καλόν πολιτικόν τουρτεύ’νε με μανίαν, τερούν να ερεθίζ’ν’ατον για να παθάν’ ζεμίαν. Εμείς πρέπ’ να εξέρωμε ντό λέει η παροιμία : " Τ’αστροπελέκ’ πάντα θα ρούζ’ σα υψηλά ραχία ". Άμα, άν είσαι εσύ ’ψηλά καμμίαν μη φοάσαι, τ’αστροπελέκ’ αποκατάν’ ’κ’έρται για να πειράζ’σε. Εμείς θα έχομε ση γήν έμορφα πολιτείας, όντας δουλεύ’νε οι αρχηγοί χωρίς… διαολοδουλείας. Αλλέως θα ψηφίζ’νε πολλοί, ολίγ’ θα εγροικούνε, σα υπουργεία θα είν’ οι λωλοί και ξέν’ θα κυβερνούνε. Από το βιβλίο μου : Ποντιακοί Στοχασμοί    Δαρμενείας - Μασχαρείας - Τραγωδίας                     Copyright© 2006

Ερμηνεία : Ένας σωστός πολιτικός χαράζει σωστή πορεία, αν δεν είναι σ’όλους αρεστός αυτή … άλλη ιστορία. Έναν καλό πολιτικό τσιγκλάνε με μανία, τον θέλουν πάντα νευρικό να πάθει τη ζημία. Εμείς πρέπει να ξέρουμε τι λέει η παροιμία : " Οι κεραυνοί στα υψηλά πέφτουνε με μανία ". Όμως, αν είσαι εσύ ψηλά ποτέ σου μη φοβάσαι, προς τα επάνω ο κεραυνός δεν πάει να το θυμάσαι. Εμείς θα έχομε στη γη όμορφες πολιτείες, όταν δουλεύουν οι αρχηγοί χωρίς… δολοπλοκίες. Αλλιώς θα ψηφίζουνε πολλοί λίγοι θα κατανοούνε, στα υπουργεία θα είν’ οι μουγκοί και ξένοι θα διοικούνε.                                                     Μεσαρέτες